دیابت چیست؟
دیابت بیماری است که میزان قند خون از حد طبیعی خود افزایش پیدا میکند. اما این قند به درون بافتها و ارگانهای لازم نمیرود و در نتیجه آن مشکلاتی برای بدن به وجود میآید بسیاری از مواد غذایی که حیوانات میخورند تبدیل به قند میشود. برای اینکه انرژی مورد نیاز بدن فراهم شود. قند در خون سپس برای انجام کارهای سلولی وارد سلولها میشود. هورمونی بنام انسولین که توسط لوزالمعده ترشح میشود کمک میکند تا قند موجود در خون وارد سلولها شود.
دیابت وقتی بوجود میآید که بدن انسولین کافی تولید نکند. انسولین، سطح قند خون بدن را تنظیم میکند. زمانی که سطح انسولین بیش از حد کم است، قند خون (گلوکز) افزایش مییابد و نتیجه آن ابتلا به دیابت است. دیابت در واقع یک بیماری تهدید کننده است. اما در هر حال قابل کنترل میباشد.
حیوانات نیز مانند انسانها ممکن است به دیابت مبتلا شوند. یکی از فاکتورهای اصلی برای ابتلا به دیابت، سن حیوانات خانگی است. هر چه سن حیوان بالاتر میرود احتمال بروز دیابت در آن بیشتر است. احتمال ابتلا سگهای ماده نسبت به سگهای نر دو برابر است. همچنین ابتلای گربههای نر بیشتر از مادههاست. بیماری قند دو نوع دارد. نوع اول یا دیابت وابسته به انسولین است. در این نوع لوزالمعده قادر به ترشح میزان کافی انسولین نمیباشد. تقریباً تمام سگها به این نوع از دیابت مبتلا میشوند. نوع دوم یا دیابت غیروابسته به انسولین است. که همانطور که از نامش مشخص است، انسولین از لوزالمعده ترشح میشود. ولی بنا به دلایلی مثل تجمع چربی در اثر چاقی به دور سلولها، دیگر انسولین قادر به ورود به سلول نمیباشد تا قند مورد نیاز را تامین کند.
مقدار قند خون نرمال در سگ ها ۸۰-۱۲۰ میلیگرم بر دسی لیتر و در گربه ها ۶۵–۱۳۵ میلیگرم بر دسی لیتر است.
علائم و عوارض بیماری دیابت در سگ ها و گربه ها
- تشنگی
- تکرر و افزایش حجم ادرار و ادار بد بو
- بوی استون در دهان
- افزایش وزن
- تنبلی و بی حالی
- خستگی
- کاهش وزن
- افزایش اشتها
- مشکلات عصبی(اختلال در راه رفتن و پریدن و درد زانو ها)
- آب مروارید و کوری
- مشکلات کلیوی و عفونت دستگاه ادراری(کلیه و مثانه)
- عدم توانایی در حفظ تعادل
- مشکلات گوارشی(تهوع و اسهال)
- شوک
عواملی که باعث دیابت در سگ ها و گربه ها می شوند
- عدم تنظیم رژیم غذایی(لازم است در گربه ها کربوهیدرات کم و پروتئین بالا- در سگ ها چربی کم و فیبر بالا)
- چاقی مفرط
- کم تحرکی
- عدم چک آپ با دستگاه های پرتابل مخصوص حیوانات
- اختلالات هورمونی(سندرم کوشینگ)
- استعداد ژنتیکی
- اختلالات سیستم ایمنی
- پرکاری غدد فوق کلیه
- عدم عقیم سازی
- سن بالا
- اختلالات لوزالمعده و پانکراتیت
- سوء مصرف کورتون ها
تشخیص بیماری دیابت در سگ ها و گربه ها
تشخیص دیابت در سگ ها و گربه به خصوص حیواناتی که در محیط بسته در کنار صاحبانشان زندگی میکنند بسیار مهم و حیاتی است. زیرا که عدم تشخیص به موقع این بیماری میتواند تبعات و هزینههای جبرانناپذیری را برای حیوانات و صاحبان آنها به همراه داشته باشد.
تشخیص کامل و قطعی توسط دامپزشک با گرفتن تاریخچه از صاحب حیوان و معاینات فیزیکی و آزمایش خون توسط دستگاه های گلوکومتر مخصوص حیوانات انجام میگیرد. اما نکته مهم اینست که تشخیص اولیه و مانیتورینگ دیابت در حیوانات خانگی لازم است توسط صاحبان حیوانات خانگی با دستگاههای اندازه گیری قند خون که برای سگ و گربه کالیبره شده باشد انجام پذیرد. در مرحله بعدی به اطلاع دامپزشک برسد. دستگاههای گلوکومتر مخصوص حیوانات خانگی با قیمتی پایینتر از نوع انسانی آن هم اکنون در دسترس میباشد. این دستگاه کوچک طوری طراحی شده که هم میتواند در خانه توسط صاحبان حیوانات خانگی و هم توسط دامپزشک در بیمارستان و یا کلینیک استفاده شود.
در بیماری دیابت دوز مناسب انسولین مقدار مصرف انسولین باید دقیق محاسبه و مصرف شود بنابر این توصیه میگردد که از برنامهای که توسط دامپزشک برای حیوان جهت تزریق دوز انسولین تجویز میشود استفاده کرد. زیرا کم و زیاد شدن انسولین باعث ایجاد مشکلاتی در حیوانات میشود که برخی از آنها غیر قابل جبران هستند. بنابراین تشخیص دیابت میتواند توسط صاحب حیوان و دامپزشک صورت گیرد. ولی درمان این بیماری تنها به عهده دامپزشک است.
چگونه دیابت حیوانات را پیشگیری و کنترل کنیم
- تنظیم رژیم غذایی(مشورت با دامپزشک)
- افزایش فعالیت و تحرک حیوانات
- ویزیت ماهیانه توسط دامپزشک
- مانیتورینگ روزانه توسط دستگاه های قند خون مخصوص سگ و گربه
- عقیم سازی