عواقب عدم تشخيص به موقع و تعويق در كنترل بيماری ديابت در گربه ها ناخوشايندی را برای اين حيوان دارد. به اين حيوانات به اصطلاح جا مانده از كنترل و پيشگيری ديابت میگويند.
يكی از اين عارضهها كه بسيار مرگبار است كتواسيدوز است. اين شرايط همراه با علائمی همچون:
- كاهش شديد اشتها
- استفراغ
- اسهال
- خستگی و بيحالی مفرط
- از دست دادن آب بدن (دهيدراسيون)
- سختی در تنفس و تنفس غير نرمال
- ريزش مو و خشكی پوست و بهم ريختگی پوشش خارجی
- عوارض و آسيبهای كبدی
- هجوم بيماریهای ثانويه باكتريايی قارچی که به علت ضعف سيستم ايمنی ايجاد میشوند
در مراحل بعدی میتوانيد منتظر علائم عصبی همانند: لنگش، عدم توانايی در تعادل و پريدن و راه رفتن حيوان روی زانو باشيد. اين شرايط برای خود حيوان و بيشتر از همه برای صاحب آن بسيار درد آور و غير قابل تحمل است.
درمان و كنترل ديابت در شرايط كتواسيدوز بسيار دشوار است و لازم است سريعا اقدامات مراقبتی و كنترل بصورت جدی انجام پذيرد.
از جمله اقدامات اوليه میتوان به:
- سرم تراپی
- تزريق انسولین
- دارو های خوراكی
- تغيير رژيم غذایی
به علت عدم وقت كافی دامپزشک در مراقبت شبانهروزی و ادامه دار از حيوان ديابتی لازم است مابقی مراحل كنترل و درمان در خانه توسط صاحب حيوان اما با مشورت دامپزشک انجام شود.
با توجه به تحقيقات به عمل آمده در دانشگاه كرنل آمريكا پاسخ انواع گربه ها به درمان كاملا متفاوت است. بعضی از گربه ها به راحتی به درمان جواب میدهند و بعضی اصلاً. بعضی به درمان خوراكی و بعضی به تزريق انسولين و بعضی هم با هيچكدام كنار نمیآيند. گاهی بسياری از گربهها به انواع انسولين واكنش متفاوتی از نظر درمانی نشان میدهند. روند كنترل و درمان به روند پيشرفت بيماری وابسته است. در هر صورت وقتی حيوان شما به ديابت مبتلا شود كار كمی مشكل خواهد شد. در حالی كه پيشگيری بسيار بسيار آسان، كم هزينه و بیدردسر تر از درمان (كنترل و مراقبت) است.
بطور كلی میتوان روند درمان رو در ديابت به مراقبت طولانی و تنظيم رژيم غذايی و ايجاد محيط آرام و بیاسترس مخصوصاً برای گربهها وابسته دانست. زيرا گربهها در حالت طبيعی هم با ايجاد استرس دچار افزايش قند خون میشوند.
انسولين
بعضی گربه های ديابتی با توجه به نوع ديابت و شرایطی ديگر نياز به تزريق دوبار در روز انسولين به صورت زير پوستی دارند. اين كار لازم است در خانه انجام پذيرد و از آنجايی كه در بالا گفته شد استرس قند خون را در گربه ها بالا میبرد حمل و انتقال پی در پی حيوان به كلينيک دامپزشكی خود نيز برای گربه ها استرس زاست. اگر بخواهد برای هر تزريق به دامپزشک مراجعه كند اين عمل امكانپذير نخواهد بود البته طريقه تزريق انسولين و نگهداری و مراقبت از حيوان ديابتی توسط دامپزشک و انجمن ديابت حيوانات به صاحبان حيوانات آموزش داده میشود.
تعيين دوز انسولين تنها توسط دامپزشک تعيين میشود. لازمه آن داشتن پروفايل ٢٤ ساعته از اندازه سطح قند خون حيوان در ساعات مختلف است. البته بعد از تعيين دوز لازم است نتايج اندازهگيری قند خون نيز ثبت میشود و بصورت هفتهای به دامپزشک گزارش داده شود تا در صورت نياز دوز انسولين افزايش يا كاهش يابد. البته برای اطلاع كامل دامپزشک از روند درمان لازم است فرمهايی كه در آن فعاليت روزانه، اندازه و وزن غذا، وزن هفتگی حيوان ثبت میشود از طريق دامپزشک در اختيار صاحب حيوان قرار گيرد.
در بيماران ديابتی كه برای كنترل بيماری انسولين دريافت میكنند هايپو گليسمی يا كاهش قند خون كمتر از حد نرمال ممكن است اتفاق بيافتد. و گاهی شايعترین عوارض تزريق انسولين در حيوانات ديابتی است.
براي جلوگيری از كاهش قند خون (هايپو گليسمی) در گربهها از داروهای خوراكی همانند گليپيزايد كه يك از دسته سولفونيل اوره هاست استفاده میشود. زيرا كاهش شديد قند خون گاهی میتواند باعث ايجاد كما در حيوان شود و در مواردی باعث مرگ او شود.
رژيم غذایی
علاوه بر اقدامات درمانی يكی از مهمترين اقدامات مراقبتی و كنترلی گربههای ديابتی تنظيم رژيم غذايی و كنترل چاقی است. زيرا كه چاقی باعث ايجاد چربی دور سلولهای بدن شده و مانع اتصال انسولين به سلول جهت ورود قند به داخل میشود. (انسولين هورمونی است كه مانند كليد عمل كرده و باعث میشود قند توسط سلول دريافت شود)
استفاده از فيبر بالا كربوهيدراتهای ميكس (گندم، جو دوسر، جو …) در رژيم غذايی میتواند وزن را كنترل كند.
البته يادداشت وزن هفتگی حيوان و رسم گراف ماهانه جهت كنترل وزن گربه به صاحب حيوان نيز در كنترل و كاهش وزن كمك میكند.
اين نكته حائز اهميت است كه كاهش ناگهانی وزن هم میتواند اثرات مخربی را برای گربهها داشته باشد. لذا لازم است كنترل وزن روی برنامهای مدون و با مشورت دامپزشک انجام پذيرد. در گربههايی كه انسولين دريافت میكنند زمان غذا دهی و مقدار و ميزان غذا بسيار مهم است.
عوارض بلقوه درمان در گربه هاي ديابتی
كاهش و افت قند خون بر اثر تزريق انسولين كه با علائمی چون، گيچی ، گنگی ، ضعف، كما همراه باشد.
در اين شرايط لازم است سريعاً به حيوان غذا دهيد و اگر ميلی به غذا نداشت كمی شربت ذرت را به لثهای حيوان بماليد. اگر قادر به بلع هم نمیباشد به هيچ وجه به زور غذا و يا مايعات به حيوان ندهيد و سريعاً با دامپزشک تماس بگيريد و طبق مشورت او عمل كنيد.
چگونگی مانيتورينگ ديابت در گربه ها
كنترل و مراقبت از حيوان ديابتی شما ارتباط مستقيم و حياتی بين همكاری شما با دامپزشک دارد. زيرا ميزان انسولين گربه شما لازم است در زمانهای متفاوت تغيير دوز دهد. از اين رو چكاپ منظم قند خون بسيار مهم است. حتی اگر حيوان شما به ديابت مبتلا نشده است میتوانيد با چكاپ دورهای و منظم قند خون توسط دامپزشک با دستگاههای قند خون مخصوص حيوانات از بروز آن جلوگيری و يا به موقع ديابت را تشخيص دهيد.
اما متاسفانه اگر گربه شما ديابت دارد با مشورت دامپزشک و با توصيه و مجوز او لازم است دستگاه قند خون پرتابل مخصوص حيوانات را تهيه كرده و روزی دوبار قند خون گربه خود را اندازهگيری و يادداشت كنيد و نتايج رابه دامپزشک اطلاع دهيد.
مراقبت از حيوانات ديابتی در خانه نيازمند آگاهی و هوشياری كامل از وضعيت اشتها بعد از صرف غذای روزانه، وزن، رژيم غذايی (استفاده از غذاهای بالانس شده و مخصوص حيوانات ديابتی)، تشنگی و همينطور مقدار ادرار خروجی است. تغيير در روند اشتها و تشنگی و وجود بیحالی و ضعف میتواند هشداری باشد تا سريعاً به دامپزشک مراجعه كنيد.
درمان در گربههای ديابتی چيست؟
در واقع درمانی برای ديابت مليتوس در گربهها وجود ندارد و تنها قابل كنترل است. بعضی از گربه ها كه با انسولين كنترل میشوند ممكن است برای ماه ها و سال ها به تزريق ادامه دهند. اما گربه هايی كه عامل ديابت آنها چاقی مفرط است میتوانند با كنترل رژيم غذایی و تنظيم و كنترل وزن از ديابت رهايی يابند اما اگر همين كنترل وزن انجام نگيرد. و پيگيری نشود ديابت ناشی از چاقی در گربه ايجاد میشود (نوع دو) كه میتواند باعث آسيبهای جبران ناپذيری برای اين حيوان شود. از جمله بروز بيماریهای مزمن ناشی از نقص در عملكرد كليه، مشكلات قلبی و عروقی، مشكلات فشار خون، دستگاه گردش خون و غيره.
در هر صورت در انتها اين نكته قابل دانستن است كه يك گربه ديابتی میتواند با مديريت درست و ارتباط و تعامل صحيح صاحبش با دامپزشک، سال ها مانند ديگر حيوانات به زندگی خود ادامه دهد. اما تشخيص دير هنگام اين بيماری و عدم اطلاع صاحب حيوان از علائم، عوارض و كنترل آن میتواند برای حيوانات كشنده و برای صاحب آن آسيبی جبرانناپذير داشته باشد.