تشريح تشخیص زخم قرنیه در حیوانات و درمان آن
زخم قرنيه چيست؟
قرنيه بخشی از غشا چشم است كه از لايههای متعددی ساخته شده كه به نور اجازه میدهد تا به بخشهای بعدی چشم برسد تا پروسه ديدن اجسام انجام گيرد. آسيب به لايههای بيرونی اين غشا باعث ايجاد زخم در لايههای بيرونی قرنيه و در صورت عدم تشخيص و درمان به موقع گاهی باعث پيشرفت زخم به لايههای زيرين و ايجاد آسیبهای جدي به چشم میگردد. زخمهای خفيف قرنيه همانند زخمهای سطحی روی پوست است كه بعد از مدتی درمان میشود. اما اگر زخم عميقتر باشد لايههای بيشتری از غشا قرنيه را مورد آسيب قرار میدهد كه نياز به درمان قویتر و گاهی جراحی دارد.
چه عواملی باعث ايجاد زخم قرنيه میگردد؟
- خراشيدگی چشم بر اثر ضربه و يا حضور جسم خارجی
- رشد بخشی از مژه به داخل چشم
- مواد شیمیایی
- آلودگیهای محیطی
- عفونت ها
مراقب پت خود در بيرون از منزل باشيد. به علت وجود هيجان در سگها و بازيگوشی اين ريسک وجود دارد كه هر گونه ضربه و با هر منشایی و حتی درگيری با حيوانات ديگر و عوامل مختلف محيطی میتواند باعث ايجاد زخم قرنيه در سگها شود.
چگونگی تشخيص زخم قرنيه در سگ ها
زخم قرنيه بر اثر آسيب غشای لايه بيرونی چشم ايجاد میگردد. اهميت تشخيص اوليه زخم قرنيه توسط صاحبان حيوانات بسيار مهم است. زيرا كه زخم قرنیه در حیوانات میتواند بر اثر عواملی كه به غشای بیرونی چشم آسيب زدهاند حتی به لايههای عميقتر چشم آسيب برساند.
اگر زخم قرنيه در مراحل ابتدایی شناسایی و توسط دامپزشک تشخيص و در ادامه درمان نشود میتواند منجر به آسيب شديد به چشم و حتی كوری در سگ ها شود. بيشتر از همه مهم اين است كه صاحب حيوان با دانستن یكسری علائم بالينی حيوان را نزد دامپزشک ببرد تا با تشخيص قطعی پروسه درمان آغاز گردد.
علائمی كه صاحبین را در تشخيص زخم قرنیه در حیوانات و مراجعه به موقع به دامپزشک كمک میكند
مالش ادامه دار چشم
تشخيص علائم وجود زخم قرنيه در سگها میتواند با يك مالش ابتدایی و ادامه دار چشم بروز يابد.
مشاهده زخم قرنیه در حیوانات با چشم غير مسلح توسط صاحب حيوان كمی دشوار است. اما به محض اينكه اين زخم باعث ايجاد درد و آسيب به حيوان میگردد صاحب حيوان شاهد مالش شديد و ادامه دار چشم توسط حيوان است. كه نشان از اين است كه چيزی دردناک در ناحيه چشم حيوان را آزار میدهد.
مالش ادامه دار چشم توسط حيوان مي تواند با دست و يا مالش چشم به كف دست و يا مالش به زمين باشد
دو بینی
علاوه بر مالش چشم، زخم قرنيه در سگها میتواند باعث ايجاد دوبينی شود برای تشخيص دوبينی توسط صاحب حيوان پيشنهاد میشود بطور مستقيم به چشمهای حيوان نگاه شود اگر تغيير سايزی در اندازه چشم مشاهده شد آن چشمی كه اندازه كوچكتری دارد میتواند دارای دوبينی باشد.
چشمان اشكی
ناراحتی و درد در چشمی كه دچار زخم قرنيه شده باعث میشود كه چشم آسيب ديده در اغلب موارد حالت اشكی داشته باشد. بنابراين مشاهده چشمان اشكی توسط صاحب حيوان میتواند يكی از عوامل وجود زخم قرنيه در حیوانات باشد.
قرمزی چشم و عدم شفافيت در چشم
سگهایی كه دارای زخم قرنيه هستند معمولا قسمت سفيد رنگ چشم قرمز به نظر میرسد. و درمقايسه با يك چشم نرمال چشمهای دارای زخم قرنيه معمولاً شفاف نيستند و يك تاری خفيف در چشم ديده میشود.
ترشح شديد چشمی
وجود زخم قرنيه در حیوانات باعث افزايش ترشحات چشم میشود و گاهی اين ترشحات خونی است كه معمولا در گوشههای چشم نزديک به بينی ميتوان آن را مشاهده نمود.
حساسيت شديد چشمی
وجود درد و ناراحتی بر اثر وجود زخم قرنيه باعث میشود تا چشم حيوان به نورهای محيطی حساس گردد كه معمولا اين حساسيت به نور باعث بسته يا نيمه بسته بودن چشم آسيب ديده حيوان میشود.
نکته مهم
علائم مذكور علائم اختصاصی زخم قرنيه نيستند. اين علائم میتواند بر اثر عوامل ديگری از جمله آلرژی، عفونت، ضربه، و يا التهاب در چشم نمايان شود. اما به هر حال مشاهده هركدام از اين علايم توسط صاحب حيوان نشان از اين است كه حيوان بايد توسط دامپزشک معاينه شود تا عارضه به درستی تشخيص و درمان شود.
به چشمان حيوان خود با دقت نگاه كنيد اگر چشمان تيز بينی داريد شايد بتوانيد شكستگی و و بازتابهای شكستگی سطح قرنيه را مشاهده كنيد كه البته با حضور نور كافی اين كار راحت تر خواهد بود.
سطح چشم زير نور كمی مبهم و يخ زده ديده میشود كه سريعاً لازم است حيوان به دامپزشک ارجاع داده شود.
بعد از ديدن علائم مذكور حيوان خود را به دامپزشک ببريد.
دامپزشک مجرب بعد از اخذ اطلاعات كامل از صاحب حيوان (صاحب حيوان ملزم به دادن اطلاعات كامل به دامپزشک است). با معاينه كامل قسمتهای مختلف چشم از جمله ملتحمه چشم، مژه و … از وجود و يا عدم وجود اجسام خارجی در داخل چشم مطمئن میگردد. سپس با انجام چند تست تكميلی تشخيص خود را كامل میكند.
تشخيص زخم قرنيه توسط دامپزشک
تست رنگ
يكی از تستهای تشخیصی زخم قرنيه در حیوانات استفاده از قطرههای فلوروسنت رنگی است كه با تغيير رنگ قسمتهای آسيب ديده از نارنجی به سبز محل وجود زخم قرنيه را مشخص میكند. البته برای ديدن اين تغيير رنگ استفاده از لامپ وود بسيار كمك كننده است.
دامپزشک با چكاندن چند قطره از مواد فلوروسنت داخل چشم باعث میشود اين مواد رنگی توسط چشم جذب شده و وجود زخم قرنيه، عمق و شكل آن را زير لامپ وود به رنگ سبز ديده شود.
استفاده از اشعه ماورا بنفش توليد شده از لامپ وود
گاهی وجود زخم قرنيه در حیوانات واضح نيست و دامپزشک برای ديدن محل و عمق وجود زخم لازم میداند كه از لامپ وود استفاده نمايد. و رنگهای فلوروسنت جذب شده توسط چشم در محل زخم قرنيه زير لامپ وود از خود رنگ نشان میدهند.
شروع درمان زخم قرنيه
در برخی موارد با مراقبتهای حمايتی از حيوان ظرف ٣ تا ٧ روز زخم التيام میيابد. شروع درمان نيازمند جلوگيری از حضور عفونتهای ثانويه در حيوان است كه جلوگيری از وجود عفونتها میتواند پروسه درمان را سريعتر به نتيجه برساند بنابراين دامپزشک ابتدا برخی آنتی بيوتيکهای چشمی كه شايد دو تا چهار بار در روز بايد استفاده شود را تجويز میكند. گاهی جهت جلوگيری از مالش چشم توسط حيوان لازم است چشم بانداژ نيز شود.
توصيه میشود تا درمان كامل حيوان در برخورد با حيوانات ديگر و بيرون از منزل برده نشود تا درمان سريعتر انجام شود. برخی از زخمهای قرنيه به درمان مقاومت دارند و لازم است عمل جراحی روی آن انجام شود البته تعداد بروز اين موارد خيلي اندک است.
چه نژاد هایی از سگها بيشتر در ريسک زخم قرنيه هستند؟
همه سگها مستعد ايجاد زخم قرنيه هستند اما بعضی نژادها با خواص آناتوميكی متفاوت مثلا سگهایی با چشمهای بيرون زدهتر و صورتی صافتر بيشتر مستعد به ابتلا به زخم قرنیه در حیوانات هستند زيرا كه به علت تفاوتهای آناتوميكی چشم آنها بيشتر در معرض خطر قرار دارد. بنابراين توصيه میشود اين نژادها در مراجعه به دامپزشک از نظر وجود زخم قرنيه در معاينات دورهای مورد بررسی و معاينه دامپزشک قرار گيرند.
- Pugs
- Bulldog
- Boston Terrier
- Boxer
- Shih Tzu
- Pekingese